wtorek, 25 października 2011

Oczyszczenie

    Ostatnio wpadła mi w ręce książka Sofi Oksanen Oczyszczenie. Muszę przyznać, że dotąd nie wiedziałam o istnieniu autorki, tym bardziej o jej dotychczasowym dorobku literackim. Sofi Oksanen jest Finką o estońskich korzeniach i dlatego też akcja powieści toczy się w Estonii, a tematyką nawiązuje do opowieści o "leśnych braciach", które słyszała jako dziecko. 
  
    Oczyszczenie to opowieść o kobietach i ich losach w ważnych momentach najnowszej historii Europy. Czas nie płynie tu linearnie - co chwilę przenosi nas z początku lat 90. do okresu międzywojennego, a także sowieckiej okupacji. Poznajemy krok po kroku życie każdej z bohaterek, odkrywamy ich sekrety, kłamstwa i nieszczęścia, które je spotkały. Przez pryzmat losów Aliide i Zary Sofi Oksanen próbuje pokazać, że to właśnie kobiety w krytycznych momentach okazywały się wyjątkowo silne, a jednocześnie były najbardziej narażone na przemoc. Ta siła, a jednocześnie bezbronność kobiet przypomniała mi Volver Almodovara, choć w Oczyszczeniu gwałt nie był jedynie okrutnym sposobem zaspokojenia żądz, ale narzędziem stosowanym przez mężczyzn do poniżenia i zniewolenia ofiary. Samą powieść czyta się bardzo szybko, właściwie trudno jest się od niej oderwać, ale niektóre sceny przerażają swoją autentycznością i brutalnością, pozostając jeszcze na długo w pamięci. Nie polecam szczególnie wrażliwym osobom.
   
    Warto zajrzeć na stronę Polskiego Radia, gdzie można wysłuchać wywiadu z Sofi Oksanen. Autorka przypomina w nim, że pisarz ma szansę ukazywać w swoich powieściach istotne i aktualne problemy, a tym samym angażować się przynosząc zmianę świadomości społecznej np. o prawach człowieka. Interesująca wydała mi się jej wypowiedź na temat granic wolności słowa, a właściwie mylnego rozumienia tego pojęcia w Estonii, choć odnosi się to również do Polski. Głoszenie poglądów rasistowskich, nawoływanie do nienawiści wobec mniejszości seksualnych nie ma już nic wspólnego z wolnością słowa, ponieważ nie daje nam ona prawa, aby mówić absolutnie wszystko. Z tym mylnym pojmowaniem wolności słowa spotkałam się przy okazji ostatnich wyborów parlamentarnych w Polsce, kiedy część użytkowników portali społecznościowych stwierdziło, że może publikować nawet wyjątkowo obraźliwe opinie. Szkoda, że niektóre z nich musiały czekać nawet cały dzień na zgłoszenie nadużycia i usunięcie. Zastanawiałam się, czy istnieje społeczne przyzwolenie na takie zachowania, czy może ludzie myślą, że nie mogą na nie reagować. W każdym razie na szczęście każda wypowiedź może zostać oceniona, a w razie potrzeby usunięta.
    
    Sofi Oksanen angażuje się w działalność na rzecz LGBT w krajach bałtyckich, ale również w swej twórczości porusza istotny wątek tożsamości Estończyków i ich relacji z Rosją. Tych trudnych stosunków dotyczy przygotowana przez nią oraz estońską dziennikarkę Imbi Paju antologia Poza wszystkim był strach. Jak Estonia straciła swoją historię i jak może ją odzyskać, która stała się w bestsellerem, a jednocześnie spotkała się z ostrą krytyką rosyjskich sfer rządzących.
  
     Dodam jeszcze, że Oczyszczenie jest dostępne w wersji angielskiej na books.google, więc jeśli ktoś potrafi wytrwać kilka godzin przed monitorem komputera, to polecam tam zajrzeć.
    
   

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz